nieuwsbrief EUpdate nr. 11 - 2016 - 2017

Inhoud

Uitgelicht... Nieuws uit de Kamer Nieuws uit Europa Signalering

Uitgelicht...

Voorlopig geen eindoordeel Eerste Kamer over EOM

​6 juni 2017 - Op 2 juni 2017 heeft de minister van Veiligheid en Justitie de Eerste Kamer per brief verzocht een uitspraak te doen over de eindtekst van het Europees Openbaar Ministerie (EOM) die na de onderhandelingen in het kader van versterkte samenwerking tot stand is gekomen en tijdens de JBZ-Raad van 8-9 juni 2017 in stemming wordt gebracht. De commissies I&A/JBZ en V&J bespraken dit verzoek op 6 juni 2017 en besloten, met uitzondering van de PVV-fractie en de SGP-fractie, dat het op dit moment niet opportuun is om een uitspraak te doen over de eindtekst.

Reden hiervoor is dat uit de brief van 2 juni blijkt dat het huidige kabinet van mening is dat het aan het volgend kabinet is, het oordeel van beide Kamers over de eindtekst in acht nemend, een finale afweging te maken over eventuele deelname van Nederland aan het EOM. Aangezien volgens de Europese verdragen alleen lidstaten die deelnemen aan de versterkte samenwerking mogen stemmen, kan Nederland niet deelnemen aan de stemming tijdens de JBZ-Raad van 8-9 juni 2017.

Gelet op de gevolgde procedure is te voorzien dat het EOM, ook zonder instemming van Nederland, zal worden opgericht. Naar de verwachting van de minister nemen 17 lidstaten hieraan deel. Een volgend kabinet zal, als het EOM dus al is opgericht, een finale afweging maken over eventuele deelname van Nederland. Gelet op dit gegeven wensen de commissies, met uitzondering van de PVV-fractie en de SGP-fractie die al hebben aangeven niet te kunnen instemmen met de eindtekst, pas een oordeel uit te spreken over het eindresultaat nadat het nieuwe kabinet is aangetreden en met de nieuwe minister van V&J overleg heeft plaatsgevonden. De minister van V&J is hierover schriftelijk geïnformeerd.

Nieuws uit de Kamer

Vervolg procedure EU-voorstellen pakket vennootschapsbelasting

​6 juni 2017 - Op dinsdag 6 juni 2017 hebben drie leden de vaste commissie voor Financiën in een informeel overleg met de staatssecretaris van Financiën teruggeblikt op de gang van zaken rondom het ATAD2-voorstel. Aanleiding voor het gesprek was een brief van de staatssecretaris van 16 mei 2017 over de gang van zaken rondom de behandeling van het pakket fiscale voorstellen van de Europese Unie op het terrein van de vennootschapsbelasting (ATAD2 inzake hybride mismatches met derde landen en het CCTB- en CCCTB-voorstel).

Achtergrond
De Eerste Kamer plaatste op 20 december 2016, op voorspraak van de commissie Financiën, een subsidiariteitsbezwaar ('gele kaart') bij deze drie voorstellen bij de Europese Commissie. Daarnaast hebben enkele fracties op 20 en 27 januari 2017, in aanvulling op de 'gele kaart', nog vragen gesteld aan de Nederlandse regering over de voorstellen en over de positie van de regering in het besluitvormingsproces.

Tijdens de vergadering van de Ecofinraad van 21 februari, nog voordat de nadere vragen van de fracties door de regering waren beantwoord, is door de lidstaten echter al een politiek akkoord bereikt over één van de voorstellen uit het pakket, het voorstel voor een richtlijn inzake hybride mismatches met derde landen (ATAD2). De commissie is daarom in schriftelijk overleg getreden met de regering over de gang van zaken rond het ATAD2-voorstel en de toekomstige procedure rondom het CCTB- en CCCTB-voorstel.

De staatssecretaris geeft in zijn brief van 16 mei 2017 aan dat de Kamer telkens de beschikking heeft gekregen over de geannoteerde agenda's en de verslagen van de Ecofinraden en zodoende op de hoogte is gesteld van de Nederlandse opstelling in de onderhandelingen. Hij laat weten bereid te zijn de Kamer in het vervolg desgevraagd nader te informeren over de Nederlandse inzet en deze met de Kamer af te stemmen. 

De leden hebben met de staatssecretaris besproken dat hij de Kamer in het vervolg tijdig zal informeren wanneer de ontwikkeling van de onderhandelingen hiertoe aanleiding geeft, zodat de commissie nog in de gelegenheid wordt gesteld met hem in schriftelijk of mondeling overleg te treden. Tijdens de commissievergadering van 13 juni 2017 zullen de betreffende leden de commissie van Financiën informeren over de uitkomsten van het overleg en zal de commissie besluiten of zij de tijdens het overleg besproken handelwijze schriftelijk wenst vast te leggen.

Tijdens deze vergadering zal de commissie ook de op 7 juni 2017 ontvangen reactie van de Europese Commissie op het subsidiariteitsbezwaar van de Eerste Kamer bespreken. In deze brief laat de Europese Commissie weten de subsidiariteitsbezwaren van de Eerste Kamer en de Nederlandse regering tegen het CCTB- en CCCTB-voorstel niet te delen.

Wijziging regelgeving reductie broeikasgasemissies van luchtvaartuigen

​6 juni 2017 - De commissies Infrastructuur, Milieu en Ruimtelijke Ordening (IMRO) en Economische Zaken (EZ) hebben tijdens hun bijeenkomst van 6 juni jongstleden besloten niet in nader schriftelijk overleg te treden met de regering over een verordeningsvoorstel voor de reductie van broeikasgasemissies van luchtvaartuigen.

De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu heeft in haar brief van 31 mei 2017 een reactie gegeven op de vragen die de commissies hierover hadden gesteld. In de brief wordt ingegaan op de wenselijkheid van het EU ETS, de maatregelen die genomen worden om emissieluw te kunnen reizen, en de klimaatdoelstellingen en aanvullende maatregelen.

Achtergrond
De Europese Commissie heeft op 3 februari 2017 een verordeningsvoorstel gepubliceerd met betrekking tot de reductie van broeikasgasemissies van luchtvaartuigen. Dit voorstel moet eerdere regelgeving over dit onderwerp wijzigen, om de huidige beperkingen van het toepassingsgebied voor luchtvaartactiviteiten voort te zetten en de tenuitvoerlegging van een wereldwijde marktgebaseerde maatregel vanaf 2021 voor te bereiden.

De fractieleden van de PVV en de PvdD hebben bij brief van 2 mei 2017 vragen gesteld over het verordeningsvoorstel nadat de commissies voor IMRO en EZ in de bijeenkomst van 21 maart 2017 hebben besloten het voorstel in behandeling te nemen. De PVV-fractieleden hebben onder meer gevraagd naar de maatregelen die genomen worden om emissiereductie te bereiken. De leden van de fractie van de PvdD zetten vraagtekens bij de werking van het EU Emissions Trading System (EU ETS) en vragen of de reductiemaatregelen wel afdoende zijn om stappen te zetten in het terugdringen van CO2-uitstoot.

Samenloop tussen levering van digitale inhoud en privacybescherming

​7 juni 2017 - De minister van Economische Zaken heeft bij brief van 17 mei 2017 nadere vragen beantwoord die de VVD-fractieleden op 5 april 2017 aan hem hebben gesteld over onder andere de samenloop tussen privacybescherming en het richtlijnvoorstel betreffende bepaalde aspecten van overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud. De senatoren hebben ook gevraagd naar een kabinetsappreciatie van de adviezen hierover van de Juridische Dienst van de Raad en de Europese toezichthouder.

In zijn brief laat de minister weten dat hij grote waarde hecht aan beide hiervoor genoemde adviezen, en dat het advies van de Europese toezichthouder is besproken in de Raadswerkgroep. In het advies van de toezichthouder is onder andere de levering van digitale inhoud in ruil voor persoonsgegevens aangestipt, evenals consumentenrechten bij de beëindiging van een overeenkomst. De Raadswerkgroep beraadslaagt op dit moment over concrete aanpassingen van het richtlijnvoorstel, aldus de minister.

Naar aanleiding van de beantwoording van de minister heeft de commissie voor Veiligheid en Justitie op 23 mei 2017 besloten nadere vragen te stellen. Door de VVD-fractieleden is vervolgens bij de minister het verzoek neergelegd of hij de Eerste Kamer op de hoogte wil houden van de verdere ontwikkelingen met betrekking tot de samenloop tussen het richtlijnvoorstel en de privacybescherming, en de consequenties die daaruit voortvloeien. Daarnaast willen zij graag geïnformeerd worden over de inhoud van genoemde concrete aanpassingen van het richtlijnvoorstel. De minister is gevraagd binnen vier weken een reactie te geven op het verzoek.

Nieuws uit Europa

Malta organiseert COSAC zonder parlement

​30 mei 2017 - Uniek in de geschiedenis van COSAC: het Maltese parlement organiseerde deze interparlementaire vergadering voor Commissies van Europese Zaken van nationale parlementen van 28-30 mei 2017 in afwezigheid van een eigen parlementaire delegatie. Het parlement was ontbonden met het oog op de verkiezingen van 3 juni 2017. De Voorzitter van het Maltese parlement, de heer Angelo Farrugia, nam de honneurs waar en zat alle sessies voor. Een andere consequentie was dat COSAC niet de gebruikelijke ‘contributions’ heeft aangenomen, maar enkel korte conclusies. Daarin worden het voorzitterschap en secretariaat bedankt voor de organisatie, en wordt de procedure/financiering voor een nieuw te benoemen permanent lid van het COSAC secretariaat per 1 januari 2018 toegelicht.

Op de agenda van de COSAC stonden vijf inhoudelijke sessies, te weten:
- een terugblik op het Maltese Voorzitterschap;
- de rol van nationale parlementen in de toekomst van de EU;
- stand van zaken over Brexit;
- uitbreiding van de blauwe economie naar een meer duurzaam, EU geïntegreerd maritiem beleid;
- en migratie.

In de sessie over de rol van nationale parlementen stelde eerste vice-voorzitter van de Commissie Timmermans zich op het standpunt dat nationale parlementen vooral hun regeringen ter verantwoording moeten roepen omwille van de transparantie. Ook stelde hij dat de parlementen de gele kaart procedure moeten gebruiken om de subsidiariteit van voorstellen te toetsen zoals het Verdrag dit voorschrijft. Timmermans achtte het positief dat nationale parlementen anderzijds ook nadenken over onderwerpen die juist wel op Europees niveau geregeld kunnen worden, zoals blijkt uit het informele instrument van de groene kaart dat binnen COSAC wordt ontwikkeld.

De voorzitter van de commissie EUZA van de Tweede Kamer, de heer Azmani, ging in deze sessie in op transparantie en het rapport van de Nederlandse parlementair advocaat voor de Tweede Kamer. Hij vroeg naar de mening van de andere nationale parlementen over openbaarheid van Raadsbesluitvorming en riep namens de Nederlandse delegatie op tot een breder debat hierover.

In de sessie over Brexit onderstreepte de hoofdonderhandelaar namens de EU, de heer Barnier, het grote belang van open en transparant opereren door de Unie tijdens de onderhandelingen. Hij zegde toe in nauw contact te blijven met nationale parlementen en hen van zoveel mogelijk informatie te voorzien gedurende het proces. Nationale parlementen zullen uiteindelijk een standpunt moeten innemen over de toekomstige relatie van het Verenigd Koninkrijk met de EU> Zij zijn dus een belangrijke speler. Hij riep nationale parlementen op specifieke aspecten van Brexit niet uitsluitend in de commissies EUZA te bespreken maar breder. Tot slot waarschuwde hij de parlementen zich niet blind te staren op Brexit, maar zich vooral ook te richten op de discussies over toekomst van de EU en daaraan actief bij te dragen.

In de sessie over migratie was Commissaris Avramopoulos op het laatste moment verhinderd om de discussie in te leiden. De Maltese minister van Buitenlandse zaken, de heer Vella, onderstreepte de voortgang die de lidstaten op dit punt hebben bereikt, maar belichtte ook het probleem van gebrek aan solidariteit bij sommige lidstaten om vluchtelingen uit Italië en Griekenland op te nemen. In de discussie stelde de voorzitter van de commissie EUZA van de Eerste Kamer, de heer Van Apeldoorn, de vraag in hoeverre de afspraken die de EU maakt met derde landen over terugkeer en overname van migranten zich verhoudt tot het internationale recht, met name voor wat betreft de bescherming die uitgaat van het principe van 'non-refoulement'. Hij vroeg eveneens hoe de Commissie ook in de praktijk erop toeziet dat non-refoulement niet onder druk komt van de focus op effectieve terugkeer. Het panellid van het Europees Parlement, Maite Pagazaurtundúa, beijvert zich dat praktijken die het non-refoulementprincipe schenden worden onderzocht en een halt worden toegeroepen.      

De delegatie van COSAC bestond voor de Eerste Kamer uit de leden Van Apeldoorn en Backer, vanuit de Tweede Kamer namen de leden Azmani en Mulder deel. Het Estse parlement neemt per 1 juli het parlementair voorzitterschap over en organiseert op 9-10 juli 2017 de COSAC voorzittersbijeenkomst.

Voorzitter Eerste Kamer geen voorstander Europese Senaat

​2 juni 2017 - Op 1 en 2 juni 2017 vond in de hoofdstad van Slovenië, Ljubljana, de jaarlijkse bijeenkomst plaats van de Association of European Senates. Tijdens deze conferentie bogen de Voorzitters van de Senaten van Europa zich onder meer over de vraag of er een Europese Senaat moet komen. De Voorzitter van de Eerste Kamer, Ankie Broekers-Knol, betoogde op de conferentie dat zij hier geen voorstander van is, omdat het alleen tot tot meer getouwtrek tussen meer instituties zal leiden. Zij verwacht niet dat het oprichten van een dergelijk instituut de band tussen burgers en de EU kan versterken.

De Voorzitter van de Eerste Kamer betoogde dat er meer winst te behalen is als nationale parlementen hun rol als 'waakhonden van subsidiariteit' en controleurs van de ministers als leden van de Raad beter vervullen. Zij kunnen ervoor zorgen dat de EU zich bezig houdt met de juiste onderwerpen en dat de besluitvorming in de Raad van Ministers inzichtelijker wordt. Nationale parlementen moeten er ook voor zorgen dat nationale politici verantwoordelijkheid nemen voor de compromissen die in de Raad worden gesloten. ​ Broekers-Knol: "All too often, members of the government make a political compromise in Brussels which they distance themselves from once they are back home. This sends a confusing and misleading message to the population. ... It is my belief that national parliaments are ideally placed to make sure that the policies the EU pursues, are based on public support and that they benefit the citizens of our respective member states."

Signalering

Nieuwe Europese voorstellen

​8 juni 2017 - Voor de Europese werkzaamheden van de Eerste Kamer wordt wekelijks een overzicht samengesteld van recent gepresenteerde Europese voorstellen. U treft hierbij links aan naar de meest recente overzichten, verdeeld naar Directoraat-Generaal én naar de beleidsverantwoordelijke commissie in de Eerste Kamer. Wil de Kamer een voorstel nader bestuderen, dan komt dit in de verantwoordelijke commissie aan de orde. Besluit een commissie een Europees voorstel inhoudelijk te behandelen, dan wordt op de Europapoort de Europese website van de Eerste Kamer - een apart dossier aangemaakt.

Heeft u als lezer van deze EUpdate commentaar op een Europees voorstel?
Maak dan gebruik van het contactformulier op de commissiepagina's van de Europapoort.

Colofon

Via deze link kunt u zich vrijblijvend aanmelden als lezer van EUpdate.

Deze nieuwsbrief biedt actuele informatie in het kader van de parlementaire controle van de Eerste Kamer op het Europese beleids- en wetgevingsproces. Tevens geeft deze nieuwsbrief voor belangstellenden inzicht in de wijze waarop de Eerste Kamer haar controlerende taken uitvoert en informatie over de voortgang op actuele beleidsterreinen.

Via elektronische links biedt de nieuwsbrief direct toegang tot openbare documenten en dossiers.

De EUpdate verschijnt driewekelijks.

De nieuwsbrief wordt samengesteld door de ambtelijke staf van de Eerste Kamer.

Aan de informatie in deze nieuwsbrief kunnen geen rechten worden ontleend.
Vragen en suggesties over de inhoud kunt u mailen aan de redactie.