nieuwsbrief EUpdate nr. 12 - 2009 - 2010

Inhoud

Uitgelicht... Nieuws uit de Kamer Nieuws uit Europa Signalering

Uitgelicht...

Minister belooft JBZ-commissie toezending Raadsdocumenten

​15 juni 2010 - De vaste commissie voor de JBZ-Raad heeft tijdens een mondeling overleg met minister Hirsch Ballin van Justitie en van Binnenlandse Zaken de toezegging gekregen dat deze voortaan weer Raadsdocumenten beschikbaar stelt voor door de commissie geselecteerde Europese voorstellen. Dit was vaste praktijk vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, maar na de inwerkingtreding van dit verdrag op 1 december 2009 heeft de minister samen met de andere voor het JBZ-terrein verantwoordelijke bewindslieden deze praktijk beëindigd (zie EUpdate nr. 4). Het argument was dat het niet meer nodig was om documenten bij de geannoteerde agenda’s voor de JBZ-Raden te voegen, aangezien het Parlement deze voortaan van de Raad en de Commissie zou krijgen. De commissie voor de JBZ-Raad moest echter constateren dat de Raad niet de Raadsdocumenten opstuurt aan de hand waarvan de stand van zaken in het onderhandelingsproces en de wijzigingen die een voorstel ondergaat gevolgd kunnen worden. Derhalve deed zij een beroep op een in februari van dit jaar door de minister gedane toezegging, inhoudende dat als vanuit Brussel onvoldoende documenten komen, de Nederlandse regering bijspringt (zie EUpdate nr. 6).

Op een brief waarin de minister aan zijn toezegging werd herinnerd, kwam echter geen positief antwoord (zie EUpdate nr. 10). Derhalve besloot de commissie de minister in een mondeling overleg aan de tand te voelen. De senatoren maakten de bewindsman hierin duidelijk dat zij het onacceptabel zouden vinden als de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon – nota bene ‘het verdrag van de parlementen’ – tot een verslechterde informatiepositie van de Staten-Generaal zou leiden. Dan zou de Eerste Kamer wellicht over moeten gaan tot het inzetten van het zogenaamde ‘parlementair voorbehoud’ (zie EUpdate nr. 8), een instrument waarmee de senatoren zuinig om willen gaan. Zij gaven voorts aan dat Raadsdocumenten essentieel zijn om de wijzigingen in aanhangige voorstellen te volgen en het standpunt van de Nederlandse regering te beïnvloeden. Enkele leden voegden daaraan toe dat de commissie meer informatie wenst over de standpunten van andere lidstaten (waar staat Nederland in het politieke krachtenveld?) en dat de late aanbieding van de geannoteerde agenda’s onwerkbaar is voor de commissie (zie ook EUpdate nr. 11).

Hoewel minister Hirsch Ballin aanvankelijk aangaf dat de Kamers toch een aanzienlijke hoeveelheid informatie van hem ontvingen – BNC-fiches, verslagen, geannoteerde agenda’s – alsmede van de Commissie en de Raad – onder meer nieuwe voorstellen en verslagen – ging de bewindsman uiteindelijk overstag. Daarbij speelde een rol dat de commissie hem kon verzekeren dat zij niet op een enorme stapel papier zat te wachten. Het gaat uitsluitend om Raadsdocumenten met betrekking tot de Europese voorstellen die de commissie intensief volgt. Inzake díe dossiers wil de commissie weer net zo geïnformeerd worden als dat vóór ‘Lissabon’ het geval was. De minister zegde toe zijn best te gaan doen om dit te verwezenlijken.

Nieuws uit de Kamer

Kamer informeert regering over haar Europese prioriteiten

​8 juni 2010 - De Eerste Kamer heeft tijdens haar vergadering van 8 juni een lijst vastgesteld van onderwerpen die door de verschillende vaste commissies van de Kamer zijn geselecteerd uit het Wetgevings- en Werkprogramma van de Europese Commissie. Deze lijst is vervolgens aangeboden aan de minister van Buitenlandse Zaken. Met deze selectie brengt de Eerste Kamer de nieuwe Europese werkwijze in praktijk, waarover de regering eerder al is geïnformeerd bij brief van 5 januari 2010.

De volgende stap is het agenderen van voorstellen door de afzonderlijke commissies zodra die zijn gepubliceerd door de Europese Commissie. De Kamercommissie bepaalt welke vorm de behandeling zal aannemen.

De Eerste Kamer heeft verschillende instrumenten tot haar beschikking om een voorstel te behandelen, namelijk de subsidiariteitstoets en het parlementair voorbehoud. Het parlementair voorbehoud is een instrument dat is geïntroduceerd in het Verdrag van Lissabon. Het houdt in dat de Kamer binnen twee maanden na ontvangst van een nieuwe Europees voorstel kan besluiten dat zij dat voorstel van zodanig politiek belang acht dat zij over de behandeling daarvan op bijzondere wijze wenst te worden geïnformeerd. De regering mag gedurende deze periode niet met het voorstel instemmen. Eerst moet overleg tussen Kamer en regering plaatsvinden over de informatieverstrekking. Voor deze nieuwe werkwijze is adequate en tijdige informatievoorziening door de regering aan het parlement dus van cruciaal belang.

De Kamer vertrouwt er overigens op dat zij – in het kader van de normale informatieverschaffing wegens de algemene controlerende taak van het parlement -  tijdig en voldoende geïnformeerd wordt door de regering over de onderwerpen die de Kamer van belang acht (zie artikel “Minister belooft JBZ-commissie toezending Raadsdocumenten").

JBZ-commissie stelt vragen over wijziging Frontex-verordening

​15 juni 2010 - De vaste commissie voor de JBZ-Raad heeft in haar vergadering van 15 juni 2010 een brief met vragen aan de regering vastgesteld betreffende het voorstel van de Europese Commissie tot wijziging van de Frontex-verordening (zie eerder EUpdate nr. 8). Frontex is het grensagentschap van de Europese Unie. De vragen betreffen onder meer de democratische controle op de activiteiten van Frontex, de zeggingsmacht van de lidstaten die hun grenswachten aan Frontex ter beschikking stellen en de wenselijkheid van een evaluatie. Ook heeft de commissie enige vragen gesteld over de positie van Polen, een land dat vanwege zijn ligging aan de buitengrenzen van Europa een sleutelrol speelt bij de grensbewaking. Aan het slot van de brief zijn nog enige additionele vragen van de leden van de fractie van GroenLinks opgenomen. Die gaan onder meer in op de grotere rol die Frontex moet gaan spelen bij de terugkeer van illegale migranten.

Eerste Kamer neemt wetsvoorstel extra zetel Europees Parlement aan

​22 juni 2010 - De Eerste Kamer heeft op 22 juni 2010 een wetsvoorstel tot regeling van de toewijzing van een extra zetel voor Nederland in het Europees Parlement zonder stemming aangenomen. Op grond van het Verdrag betreffende de Europese Unie bedraagt het aantal leden van het Europees Parlement maximaal 751 (750 leden plus de voorzitter). Deze bepaling is van kracht sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december 2009. Het thans zittende Europees Parlement is echter nog gekozen onder de werking van het Verdrag van Nice. Het aantal op 4 juni 2009 gekozen leden bedraagt dan ook slechts 736. Diverse landen hebben recht op meer zetels, maar Duitsland moet juist drie zetels inleveren. Nederland krijgt recht op 26 in plaats van 25 zetels. De Europese Raad heeft in 2008 en 2009 reeds besloten dat lidstaten die recht krijgen op extra zetels deze al tijdens de zittingsperiode 2009-2014 mogen invullen indien het Verdrag van Lissabon dan van kracht wordt. Omdat eveneens besloten is dat alle 99 Duitse Europarlementariërs hun zetel mogen behouden, zal het aantal leden tijdelijk 754 bedragen. Aangezien het EU-Verdrag dit niet toestaat, is een wijziging van het Verdrag (in de vorm van een tijdelijk protocol) noodzakelijk. Daaraan wordt momenteel gewerkt.

Het wetsvoorstel betreft de toedeling van de 26e zetel. Omdat het gaat om een eenmalige toewijzing, is ervoor gekozen deze toewijzing te regelen in een aparte wet die na de zittingsperiode van het huidige Europees Parlement vervalt. De extra zetel wordt aangemerkt als een restzetel. Deze zetel gaat naar de lijst die daarvoor op grond van de uitslagen van verkiezingen van 4 juni 2009 volgens de bepalingen van de Kieswet als eerste in aanmerking komt. De kiesdeler blijft daarbij gehandhaafd op de oorspronkelijke 25 zetels. De zetel kan alleen toevallen aan een partij die in juni 2009 al minimaal één zetel heeft gehaald. De Kiesraad had geadviseerd om partijen voor de extra zetel in aanmerking te laten komen indien zij bij de verkiezingen tenminste 75% van de kiesdeler hebben behaald, maar de regering heeft dit advies niet overgenomen. In de Tweede Kamer werd een amendement-Thieme, dat beoogde alsnog een regeling conform het advies van de Kiesraad te bewerkstelligen, verworpen. Alleen de Partij voor de Dieren stemde voor. In de Eerste Kamer was het ook de fractie van deze partij die geacht wenste te worden tegen het wetsvoorstel te hebben gestemd. De kandidaat die te zijner tijd de 26e zetel zal krijgen, wordt automatisch aangewezen als waarnemer voor de periode tot aan afronding van de verdragswijziging.

Informeel overleg met minister van Financiën over ontwikkelingen EMU

​6 juli 2010 - Tijdens haar vergadering van 22 juni jl. heeft de vaste commissie voor Financiën besloten de minister van Financiën op 6 juli 2010 uit te nodigen voor een informeel overleg over de Europese ontwikkelingen op het terrein van de Economische en Monetaire Unie (EMU). Aanleiding is de behandeling door de Eerste Kamer van de mededeling van de Europese Commissie: “Naar een intensivering van de economische beleidscoördinatie” COM(2010)250 van 12 mei 2010, die zowel door de commissie voor Financiën en de commissie voor Economische Zaken als prioritair Europees dossier is aangemerkt. Leden van de commissie EZ kunnen zich aansluiten bij het overleg. Bij dit overleg zal de brief van de minister van Financiën inzake de oprichting van de European Financial Stability Facility van 8 juni 2010 worden betrokken.

Nieuws uit Europa

Europese Raad bijeengekomen op 17 juni ’10

​23 juni 2010 - Deze laatste Europese Raad stond in het teken van de Europa 2020 strategie, de G20 top, de klimaatverandering en de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling.

Allereerst is tijdens de bijeenkomst de Europa 2020 strategie vastgesteld, die inhoudt dat de Europese Unie zich zal inspannen voor banen en slimme, duurzame en inclusieve groei. De strategie is opgesplitst in vijf kerndoelen, te weten: (1) het bevorderen van de arbeidsparticipatie, (2) het scheppen van betere voorwaarden voor innovatie, onderzoek en ontwikkeling, (3) het verwezenlijken van de klimaat- en energiedoelstellingen, (4) het verhogen van de onderwijsniveaus en (5) het bevorderen van sociale betrokkenheid, met name door armoedereductie.

Ook deed de voorzitter van de Raad, de heer Van Rompuy, verslag van de besprekingen over de versterking van de economische en budgettaire coördinatie in de Unie en over crisismanagement, die in de werkgroep onder zijn leiding zijn gehouden. In dat kader werden er tijdens de Raad richtsnoeren vastgesteld inzake de begrotingsdiscipline en het macro-economisch toezicht. Deze richtsnoeren houden onder meer maatregelen in die moeten zorgen voor een betere naleving van het Stabiliteits- en Groeipact. Verder was er aandacht voor de G20 top in Toronto, waar op mondiaal niveau de financiële crisis en de internationaal te nemen maatregelen worden besproken.

De Raad ondersteunt daarnaast nog steeds de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen in 2015. In de Raad Buitenlandse Zaken (deel Ontwikkelingssamenwerking) van 14 juni is de inzet van de Europese Unie voor de Millennium Development Goals top van de Verenigde Naties in september bepaald. Afspraak is dat EU-lidstaten er naar zullen streven in 2015 0,7% van het BNI voor ontwikkelingssamenwerking te reserveren. Tijdens de Europese Raad is afgesproken dat dit jaarlijks in de Raad aan de orde zal komen.

In de aanloop naar de conferentie over klimaatverandering in Cancún is gesproken over de implicaties van de bestaande doelstelling om 20% emissiereductie te realiseren in 2020 en wat de eventuele ophoging naar 30% zou betekenen. In het najaar zal de Europese Raad hierop terugkomen.

Verder werd er in de Raad nog gesproken over de toetreding van IJsland. Er werd onder voorwaarden, waaronder het oplossen van de kwestie ‘Icesave’ met Nederland en het Verenigd Koninkrijk, een akkoord gegeven voor de opening van de toetredingsonderhandelingen. De Raad nam verder een verklaring aan over het Iraanse nucleaire programma, waarin hij Iran onder meer oproept besprekingen over het programma aan te gaan.

SWIFT-overeenkomst binnenkort afgehamerd?

​28 juni 2010 - De overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake de verwerking en doorgifte van gegevens betreffende het financiële berichtenverkeer ten behoeve van het Terrorist Finance Tracking Programme (SWIFT- of TFTP-overeenkomst) zal vermoedelijk tijdens de Landbouwraad van 28 juni aanstaande als hamerstuk worden afgedaan. Dat heeft het Ministerie van Justitie laten weten. De controversiële overeenkomst, die betrekking heeft op het overdragen van banktransactiegegevens aan het Amerikaanse Ministerie van Financiën, zou oorspronkelijk worden besproken tijdens de JBZ-Raad van 3 en 4 juni 2010, maar het onderwerp is toen om onduidelijke redenen van de agenda gehaald. Vervolgens kwam het bericht binnen dat de overeenkomst tijdens de Transportraad van 24 juni zou worden aangenomen, maar dit bleek als gevolg van parlementaire voorbehouden in enkele lidstaten niet haalbaar. Het laatste nieuws is dus dat de overeenkomst op 28 juni tijdens de Landbouwraad als A-punt (hamerstuk) op de agenda staat. Een en ander betekent dat een toch bijzonder omstreden overeenkomst – een voorganger werd in februari van dit jaar door het Europees Parlement weggestemd (zie EUpdate nr. 7) – zonder inhoudelijke discussie tijdens een JBZ-Raad wordt aangenomen.

Het voorgaande betekent dat de parlementaire controle op het handelen van de Nederlandse regering wordt bemoeilijkt. De vaste commissie voor de JBZ-Raad was namelijk van plan op 29 juni haar standpunt ten aanzien van de nieuwe SWIFT-overeenkomst te bepalen en aan de regering kenbaar te maken. De commissie verstuurde op 8 juni 2010 een brief aan de Minister van Justitie in het kader van de al langer durende discussie over deze overeenkomst en haar door het Europees Parlement verworpen voorganger. In de brief vraagt de commissie de minister haar een overzicht van de stand van zaken te sturen zodra meer concrete informatie over de inhoud van de SWIFT-overeenkomst beschikbaar is. Deze informatie wilde de commissie betrekken bij het bepalen van haar oordeel. Als de commissie voor de JBZ-Raad op 29 juni haar standpunt bepaalt, is de overeenkomst echter mogelijk al aangenomen door de Raad. Daarna moet het Europees Parlement de overeenkomst nog goedkeuren. Zoals reeds gememoreerd verwierp het Parlement een eerdere versie.

Signalering

Nieuwe Europese voorstellen

​24 juni 2010 - Ten behoeve van de Europese werkzaamheden van de Eerste Kamer wordt wekelijks een overzicht samengesteld van recent gepresenteerde Europese voorstellen. Digitale links naar de drie meest recente overzichten – verdeeld naar Directoraat Generaal én naar beleidsverantwoordelijke commissies in de Eerste Kamer – treft u hierbij aan. Indien het wenselijk wordt geacht dat het voorstel nader bestudeerd wordt door de Kamer kan dit aan de orde worden gesteld in de beleidsverantwoordelijke commissie van de Eerste Kamer. Indien u als lezer van deze EUpdate het wenselijk acht dat een Europees voorstel expliciete aandacht van de Eerste Kamer krijgt, kunt u dat aangeven door gebruikmaking van het contactformulier op de Europapoort. Zodra een commissie van de Eerste Kamer besluit een Europees voorstel inhoudelijk te behandelen, wordt een apart dossier aangemaakt op de Europapoort.

Colofon

Via deze link kunt u zich vrijblijvend aanmelden als lezer van EUpdate.

Deze nieuwsbrief biedt actuele informatie in het kader van de parlementaire controle van de Eerste Kamer op het Europese beleids- en wetgevingsproces. Tevens geeft deze nieuwsbrief voor belangstellenden inzicht in de wijze waarop de Eerste Kamer haar controlerende taken uitvoert en informatie over de voortgang op actuele beleidsterreinen.

Via elektronische links biedt de nieuwsbrief direct toegang tot openbare documenten en dossiers.

De EUpdate verschijnt driewekelijks.

De nieuwsbrief wordt samengesteld door de ambtelijke staf van de Eerste Kamer.

Aan de informatie in deze nieuwsbrief kunnen geen rechten worden ontleend.
Vragen en suggesties over de inhoud kunt u mailen aan de redactie.