nieuwsbrief EUpdate nr. 10 - 2009 - 2010

Inhoud

Uitgelicht... Nieuws uit de Kamer Signalering

Uitgelicht...

Update ontwikkelingen rond nieuwe SWIFT-overeenkomst

​10 mei 2010 - De beschikbaarstelling van banktransactiegegevens aan het US Treasury Department in het kader van het Terrorist Finance Tracking Programme blijft de gemoederen bezighouden, zowel in Nederland als in Europa. Op 24 maart 2010 publiceerde de Europese Commissie een aanbeveling aan de Raad om haar te machtigen om onderhandelingen met de Verenigde Staten te openen over een nieuwe overeenkomst betreffende de beschikbaarstelling van dergelijke gegevens (zie EUpdate nr. 8). Zo’n nieuwe overeenkomst werd noodzakelijk, nadat het Europees Parlement op 11 februari van dit jaar zijn instemming had onthouden aan een eerdere, tijdelijke overeenkomst (zie EUpdate nr. 7). Omdat de overeenkomst betrekking heeft op het bedrijf SWIFT – de Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication, betrokken bij ca. 80% van het wereldwijde financieel berichtenverkeer – wordt ook wel van de SWIFT-overeenkomst gesproken.

Tijdens de JBZ-Raad van 22 en 23 april 2010 stond de vaststelling van het onderhandelingsmandaat geagendeerd. Met het oog daarop heeft de vaste commissie voor de JBZ-Raad op 20 april 2010 nog een uitgebreide schriftelijke reactie op het concept onderhandelingsmandaat aan minister Hirsch Ballin van Justitie gestuurd. De commissie geeft in de brief aan dat zij sterke aarzelingen heeft met betrekking tot het mandaat, al erkent zij dat er wel verbeteringen op het vlak van de bescherming van persoonsgegevens te constateren zijn. De bezwaren van de commissie richten zich vooral op de overdracht van banktransactiegegevens ‘in bulk’ (dat wil zeggen het gehele, ongefilterde bestand). De commissie acht dit niet proportioneel en toont zich voorstander van filtering in de Europese Unie zelf. Verder plaatst de commissie diverse vragen en opmerkingen, onder meer over de bewaartermijn, de beschikbaarstelling van gegevens aan derde landen, het inzage-, correctie- en schrappingsrecht van burgers, de evaluatie van de gemaakte afspraken en de duur van de overeenkomst.

De JBZ-Raad kwam op 22 en 23 april nog niet tot besluitvorming omtrent het nieuwe onderhandelingsmandaat. Dit was het gevolg van het feit dat onvoldoende vertegenwoordigers op ministerieel niveau aanwezig waren, zodat alleen een politiek akkoord kon worden bewerkstelligd. Vaststelling van het mandaat is daarom verplaatst naar dinsdag 11 mei. Dit uitstel in de besluitvorming gaf het Europees Parlement gelegenheid te stemmen over een resolutie waarin het aangeeft aan welke eisen een nieuwe SWIFT-overeenkomst zou moeten voldoen. In de resolutie, die op 5 mei jl. werd aangenomen, stelt het Parlement enerzijds vastberaden te zijn het terrorisme te bestrijden, maar anderzijds de eerlijke, evenredige en rechtmatige verwerking van persoonsgegevens te allen tijde te willen handhaven. Ook het Europees Parlement heeft blijkens zijn resolutie veel moeite met doorgifte van gegevens in bulk. Het spreekt van ‘een afwijking van de beginselen die ten grondslag liggen aan de wetgeving en de praktijk in de EU’ en verzoekt zowel de Commissie als de Raad deze kwestie in de onderhandelingen met de VS aan de orde te stellen.

JBZ-commissie op de bres voor informatievoorziening Kamer

​11 mei 2010 - In EUpdate nr. 9 werd reeds melding gemaakt van een brief van de vaste commissie voor de JBZ-Raad, waarin deze commissie een beroep deed op een toezegging die minister van Justitie Hirsch Ballin eerder dit jaar had gedaan in een gesprek met de voorzitter van deze commissie. Die toezegging hield in dat de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon niet mocht leiden tot een verminderde informatievoorziening van de Kamer. Zouden onvoldoende documenten uit Brussel ontvangen worden, dan zou de Nederlandse regering bijspringen.

De commissie herinnerde de minister aan deze toezegging nadat zij uit een brief van de voorzitter van de Raad had opgemaakt dat de Raad geen onderhandelingsdocumenten aan de nationale parlementen zou toesturen. Vóór 1 december 2009, de datum waarop het genoemde verdrag in werking trad, kon de Eerste Kamer doorgaans wel over dergelijke stukken beschikken. De regering voegde deze documenten namelijk bij de geannoteerde agenda’s voor de JBZ-Raden. Na 1 december is de regering daarmee gestopt, met als argument dat de stukken voortaan uit Brussel komen. Nu de commissie echter geconstateerd heeft dat zij op de toezending van bepaalde onderhandelingsstukken niet meer hoeft te rekenen, herinnert zij de minister aan zijn eerder gedane toezegging. Concreet vraagt de commissie de minister om met betrekking tot alle door haar in behandeling genomen voorstellen weer Raadsdocumenten bij de geannoteerde agenda’s te voegen. Zo kan een beter beeld worden gekregen van de ontwikkelingen rond een voorstel, en op die ontwikkelingen worden gereageerd.

Minister Hirsch Ballin heeft de commissiebrief beantwoord bij schrijven van 20 april 2010. De minister deelt mee dat hij zijn toezegging uiteraard gestand doet. Toch honoreert hij het verzoek van de commissie om beschikbaarstelling van Raadsdocumenten met betrekking tot in behandeling genomen dossiers niet. De minister schrijft dat het parlement alleen stukken tegemoet kan zien voor zover het besluiten betreft waarop het instemmingsrecht nog van toepassing is. Gaat het echter om besluiten waarop dat instemmingsrecht niet langer van toepassing is – en dat betreft het  merendeel van de gevallen (zie EUpdate nr. 4) – dan is toezending van stukken in de regel niet langer aan de orde. Het standpunt van de minister leidde al tot enige ontevredenheid tijdens de Algemene Europese Beschouwingen, en in haar vergadering van 11 mei 2010 heeft de vaste commissie voor de JBZ-Raad besloten op korte termijn een mondeling overleg met de minister te organiseren over deze kwestie. Dit overleg vindt plaats op 15 juni 2010.

Nieuws uit de Kamer

Terugblik Algemene Europese Beschouwingen

​20 april 2010 - Onder de nieuwe naam Algemene Europese Beschouwingen (AEB) heeft de Eerste Kamer op 20 april 2010 een beleidsdebat gevoerd met de regering over de Europese Unie, op grond van het beleidsdocument De Staat van de Unie 2009-2010 en de Begrotingsstaten Buitenlandse Zaken 2010.

De woordvoerders van de fracties gingen tijdens het debat onder andere in op de benoeming van een vaste voorzitter voor de Europese Raad, waarvoor Herman van Rompuy is aangesteld, en de nieuwe functie van Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid van de EU, bekleed door Catherine Ashton. Zij constateerden dat er nog onduidelijkheid bestaat over de invulling van de verschillende nieuwe functies, waardoor het gevraar bestaat dat men in elkaars vaarwater terecht kan komen.

Ook de economische crisis en de rol van de EU kwamen ter sprake tijdens de AEB.Het Stabiliteits- en Groeipact is niet altijd door alle landen stringent nageleefd, zo werd tijdens het debat naar voren gebracht, waarbij de vraag rees hoe dit kan worden verbeterd. De minister van Buitenlandse Zaken zei hierop kritisch te staan ten opzichte van het voorstel van de Europese Commissie om een permanent noodfonds in te stellen, maar het wel eens te zijn met het voorstel van de Commissie om strikter toe te zien op naleving en zo nodig boetes op te leggen.

Met de minister van Justitie besprak de senaat de toetreding van de EU tot het EVRM, waarbij voor een spoedige toetreding tot het Verdrag werd gepleit. Ook werd gesproken over de verhoudingen tussen het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het Hof van Justitie. Naar aanleiding hiervan beloofde de minister de werklast van het EHRM mee te laten wegen; het zal als richtsnoer dienen voor het verder te voeren beleid van de regering.

Kamervoorzitter Van der Linden en minister Verhagen lanceren vernieuwde Europapoort

​20 april 2010 - Tijdens een pauze in de Algemene Europese Beschouwingen is de vernieuwde website Europapoort op feestelijke wijze gelanceerd door Kamervoorzitter Van der Linden en minister Verhagen van Buitenlandse Zaken. Voortvloeiend uit de in september 2009 ingegane werkwijze van de Eerste Kamer, die een grotere rol heeft gelegd bij de afzonderlijke vakcommissies en een coördinerende rol bij de commissie Europese Samenwerkingsorganisaties, heeft elke commissie een eigen commissiepagina gekregen. Hierop is duidelijk zichtbaar welke voorstellen de commissie in behandeling heeft genomen en hoe die behandeling - zowel in Nederland als bij de Europese instellingen - verloopt. Via de site kunnen geïnteresseerden volgen hoe de Kamer gebruik maakt van haar nieuwe controlerende bevoegdheid. De nieuwe website moet Europa dichter bij de burger brengen. Dit wordt naast de duidelijkere structuur ook bevorderd door het feit dat burgers via de site kunnen aangeven of en waarom een Europees (wets-)voorstel door de Kamer behandeld zou moeten worden, waarop de commissie kan besluiten een Europees voorstel in behandeling te nemen.

Geen goedkeuring PNR-overeenkomsten door Staten-Generaal meer vereist

​27 april 2010 - De Nederlandse regering gaat binnenkort - aldus een brief aan de Tweede Kamer - twee wetsvoorstellen intrekken tot goedkeuring van PNR-overeenkomsten (overeenkomsten inzake de verstrekking van de persoonsgegevens van passagiers) tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten (2007), en de EU en Australië (2008). In EUpdate nr. 7 werd al gemeld dat de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon heeft geleid tot het vervallen van het verdragsartikel dat stelde dat een door de Unie gesloten overeenkomst niet bindend is voor een lidstaat indien de vertegenwoordiger van die lidstaat in de Raad verklaart dat hij de bepalingen van zijn grondwettelijke procedure in acht moet nemen. Het huidige artikel 218 van het Werkingsverdrag kent een dergelijke bepaling niet, maar geeft wel het Europees Parlement een goedkeuringsrecht, dat ook in het geval van de genoemde PNR-overeenkomsten van toepassing is (zie hierna). De regering stelt dat onder de huidige Unieverdragen de gebondenheid van Nederland aan de PNR-overeenkomsten niet langer afhankelijk is van goedkeuring door de Staten-Generaal. Vandaar dat de goedkeuringsvoorstellen kunnen worden ingetrokken.

Het Europees Parlement heeft intussen besloten de overeenkomsten voorlopig nog niet goed te keuren. In een op 5 mei 2010 aangenomen resolutie stelt het Parlement dat het eerst de mogelijkheid wil onderzoeken van overeenkomsten inzake het gebruik van PNR-gegevens die het EU-recht naleven en tegemoet komen aan de zorgen die het Parlement in eerdere resoluties heeft geuit. Verder verzoekt het Parlement de Europese Commissie uiterlijk midden juli een voorstel in te dienen voor een uniforme modelovereenkomst waarop toekomstige PNR-overeenkomsten kunnen worden gebaseerd, en om een ontwerpmandaat voor onderhandelingen met derde landen. Het Parlement somt ook de minimumvereisten op waaraan het model moet voldoen, zoals een absoluut verbod op datamining en profiling. De PNR-overeenkomsten met de Verenigde Staten en Australië worden overigens al geruime tijd voorlopig toegepast. De resolutie van het Europees Parlement verandert daar niets aan.

Europese parlementen delen kennis op het terrein van internetcommunicatie

​6 mei 2010 - In het gebouw van de Tweede Kamer werd vorige week de conferentie ‘Parliaments on the Net’ gehouden. Het betreft een jaarlijkse ontmoeting van informatiespecialisten en IT-professionals uit de staven van parlementen van de EU-landen en lidstaten van de Raad van Europa. Het thema van de bijeenkomst was ‘Towards the third generation of parliamentary websites’. De conferentie, die dit jaar voor de achtste maal plaatsvond, werd georganiseerd door de Tweede Kamer in het kader van de samenwerking binnen het European Centre for Parliamentary Research and Documentation (ECPRD). Dit centrum bevordert de samenwerking en uitwisseling van expertise tussen de parlementen van de Europese Unie en de Raad van Europa en werd in 1977 opgericht op initiatief van de voorzitters van de Europese parlementaire assemblees.

 
IPU/VN-richtlijnen
Voornaamste onderwerp van gesprek waren de richtlijnen voor parlementaire websites, zoals die in 2009 zijn vastgesteld door de Interparlementaire Unie en de Verenigde Naties. Er was een levendige uitwisseling over mogelijke Europese aanpassingen en de wenselijkheid van aanvullingen op deze richtlijnen. Deelnemers kregen eveneens ruim de gelegenheid om bijzondere toepassingen van hun parlementaire websites te presenteren en onderling hun ervaringen uit te wisselen.
 
Het middagdeel van de eerste conferentiedag vond plaats onder voorzitterschap van de Eerste Kamer. Daarbij werd een presentatie gegeven van de Eerste Kamerwebsite en de Europapoort. Beide websites zijn onlangs geïntegreerd en hebben recentelijk vernieuwingen ondergaan om tegemoet te komen aan de wensen en behoeften van Kamerleden en andere gebruikers. Zo is er op de Eerste Kamerwebsite een voortgangsindicator geplaatst die de bezoeker in staat stelt om per wetsvoorstel te zien in welke fase van het wetgevingsproces een specifiek voorstel verkeert. Daarnaast is op de site een toezeggingenregistratie ingevoerd waarmee bezoekers per commissie of wetsvoorstel kunnen nazien welke toezeggingen de regering heeft gedaan tijdens de schriftelijk voorbereiding of in het plenair debat.
 
Europese commissiepagina’s
Ook de website Europapoort is begin dit jaar vergaand aangepast, mede met het oog op de nieuwe Europese werkwijze van de Eerste Kamer die sinds september 2009 wordt toegepast. Nieuw aan de Europapoort is dat elke vaste Kamercommissie beschikt over een eigen pagina op deze site waar gebruikers gedetailleerde informatie vinden over de Europese activiteiten van een commissie. Zo kan nu per commissie worden bekeken welke Europese (wets)voorstellen in behandeling zijn genomen. Dankzij een gedeeld content management systeem met de algemene website van de Eerste Kamer kunnen informatiespecialisten van de Kamer efficiënter documenten bijhouden, dossiers aanvullen en bestanden onderling koppelen. Het voordeel voor gebruikers is dat zij veel eenvoudiger dan voorheen tussen documenten op beide websites kunnen schakelen en informatie kunnen combineren. 
 
Kennisdeling
Door de uitwisseling van informatie en ervaringen tijdens de bijeenkomsten konden de deelnemers aan de conferentie hun professionele inzichten actualiseren. De kennisdeling in Europees verband werd ook dit jaar ervaren als een belangrijke ondersteuning voor het werk van de informatieprofessionals bij de verdere ontwikkeling van hun parlementaire websites. Dit ook omdat de digitale communicatie steeds belangrijker wordt voor de betrokkenheid van burgers bij het democratisch proces en voor de zichtbaarheid van de wetgevende taken van de Europese assemblees en senaten.

Signalering

JBZ-commissie spreekt in oktober met Europol

​11 mei 2010 - De vaste commissie voor de JBZ-Raad zal op 5 oktober 2010 met de heer Tom Driessen van Europol van gedachten wisselen over de veranderde positie van het agentschap onder het Verdrag van Lissabon en de controle op zijn activiteiten door onder meer nationale parlementen. Tijdens vergaderingen in april en mei hebben de leden van de commissie ook meer specifieke onderwerpen voor het gesprek aangedragen. Zo kan de verhouding van Europol met niet-lidstaten aan de orde komen, alsmede het standpunt van het agentschap ten aanzien van het SIS II systeem. Ook kan worden gesproken over de feitelijke en juridische positie van Europol: bestaat er een kloof tussen de ambities en wat het agentschap daadwerkelijk kan verwezenlijken? Is er sprake van ‘lacks in legal position’? Het gesprek staat open voor alle geïnteresseerde leden van de Eerste Kamer.

Nieuwe Europese voorstellen

​12 mei 2010 - Ten behoeve van de Europese werkzaamheden van de Eerste Kamer wordt wekelijks een overzicht samengesteld van recent gepresenteerde Europese voorstellen. Links naar de drie meest recente overzichten – verdeeld naar Directoraat Generaal én naar beleidsverantwoordelijke commissies in de Eerste Kamer – treft u hierbij aan. Indien het wenselijk wordt geacht dat het voorstel nader bestudeerd wordt door de Kamer kan dit aan de orde worden gesteld in de beleidsverantwoordelijke commissie van de Eerste Kamer. Indien u als lezer van deze EUpdate het wenselijk acht dat een Europees voorstel expliciete aandacht van de Eerste Kamer krijgt, kunt u dat aangeven door gebruikmaking van het contactformulier op de Europapoort. Zodra een commissie van de Eerste Kamer besluit een Europees voorstel inhoudelijk te behandelen, wordt een apart dossier aangemaakt op de Europapoort.

 

Colofon

Via deze link kunt u zich vrijblijvend aanmelden als lezer van EUpdate.

Deze nieuwsbrief biedt actuele informatie in het kader van de parlementaire controle van de Eerste Kamer op het Europese beleids- en wetgevingsproces. Tevens geeft deze nieuwsbrief voor belangstellenden inzicht in de wijze waarop de Eerste Kamer haar controlerende taken uitvoert en informatie over de voortgang op actuele beleidsterreinen.

Via elektronische links biedt de nieuwsbrief direct toegang tot openbare documenten en dossiers.

De EUpdate verschijnt driewekelijks.

De nieuwsbrief wordt samengesteld door de ambtelijke staf van de Eerste Kamer.

Aan de informatie in deze nieuwsbrief kunnen geen rechten worden ontleend.
Vragen en suggesties over de inhoud kunt u mailen aan de redactie.